Bedava ekonomisi ve çalışma modeli
1954 larda ilk nukleer enerji santralinin kurulması ile elektriğin
ölçünmsi için harcanacak masraftan daha ucuz olacağı söylenmişti. Günümüzde bunun
gerçekleşmediğini görebiliyoruz. Fakat gerçekleşseydi günlük
hayatımızda elektrik ile kullanılan bütün servisler ücretsiz olacaktı.
Elektrikli arabalar çoğalırdı, tuzlu deniz suyu içelibilir suya
istenildiği miktarda çevirilirdi, tarım endüstrisi tamamen bedava
kaynakları kullanırdı ve çok gelişirdi.
Günümüzde yine çok kullanılan internet servisleri ve işlemci fiyatları
aynı çekilde ucuzlamaktalar. Her geçen sene daha ucuz fiyata daha üstün
bilgisayrın En son modelini alabiliyoruz. Bu tranzistör ucuzlamasını
öngmren Dr. Moore ileride bedava denecek kadar ucuz olacağını öngörüyor
ve bununla ilgili rapor yayınlıyor. Bu raporu inceleyen Cal Tech
Profesörü Carver Meed, öğrencilerine işlemci gücünü bol bol kullanın
diye tavsiye ediyor. Çoğu kişi bunu anlamıyor. Neden pahalı olan çeyi
harcayalım diye. Asıl mesaj ise işlemciyi zorlayacak fakat bilgisayar
kullanıcı sayısını artıracak arayüz için işlemci gücünü yeterince
kullanın idi.
Bu düşünceden yararlanarak apple kullanıcı arayüzünü geliştiriyor ve
günümüzün apple ve windows işletim sistemleri gelişiyor ve milyonlarca
insan bilgisayar kullanabilir hale geliyor. Kolay kullanıcı arayüzü ile
bilgisayar kullanmak için üniversite veya senelerce okumak gerekmiyor.
Dolaysıyla bilgisayar kullanıcıları artıyor ve bilgisayar marketi
büyüyor. Bu defa bilgisayar üreticileri sürümden kazanıyor.
Aynı ucuzlama ve bedava servis sunumları internetde de görülmekte.
Birkaç yıl önce google Gmail servisini bedava 2GB alan verdi, ardından
Yahoo mail sınırını kaldırarak herkese bedava sınırsız mail servisi
verdi. Neden çünkü alan sıfıra yakın sayılacak kadar ucuzladı ve
ucuzlamaya devam ediyor. Aynı şekilde Youtube bandwith ve alan
ucuzlamakta olduğunu görerek video servisini ücretsiz sundu.
Bütün bunlar daha fazla üretkenlik yaratıyor. Binlerce kişi youtube
sayesinde kendi olanaklarını keşfettiler ve milyonlara ulaşarak ünlü
oldular.
Bu bedava hizmet veren şirketler nerden para kazanıyorlar. Farklı
kaynaklardan. Bir ürünü bedava verirken başka üründen para
kazanıyorlar. Örneğin google herşeyi bedava veriyor ve reklamdan para
kazanıyorlar. Second life
oyunu bedava fakat yer satın almak paralı. Eğer oyunda ev dikeceksen
yer için para ödüyorsunuz. Aynı şekilde çogü oyunlar yazılım olduğu
için bedavaya yakın sayılacak kadar ucuz fakat içindeki karakterler ve
ekstra özellikler paralı. Bazı uçak şirketleri de 10$ gibi komik
rakamlara hatta avrupada £1 kadar ucuz. Bunlar genelde kargodan ve
önerdikleri kiralama ve otel servislerinden gelir elde ediyorlar.
Açık kaynak projeleri Wikipedia, Wordpress, PHPbb, Open office, Firefox
yazılımı ücretsiz vererek farklı yollardan gelir elde ediyorlar.
Firefox eklediği arama motorlarının reklam gelirinden pay alıyor,
Wikipedia bağış toplayarak server masraflarını gideriyor. Wordpress
milyonlarca kullanıcıya ulaşarak ünlü oldular ve bunu farklı şekillerde
paraya çevirebiliyorlar. Plentyoffish ücretsiz arkadaşlık servisi
sağlayarak reklamdan para kazanıyor. Aynı şekilde Myspace, Facebook,
Bebo reklamdan gelir elde etmekte. Flickr ücretsiz üyelik sunuyor,
ekstra özellikler için ücretlendiriyor.
Müzik grupları CD lerini gazte ile bedava dağıtırken canlı
performansını çok yüksek fiyatdan bilet uyguladıkları için hem ünlü hem
karlı çıkıyorlar.
İngilterede örneğin cep telefonu ücretsiz fakat bir yıllık servis
kontratı imzalanıyor ve aylık konuşma belirlenmiş minimum konuşma
dakikası ücretlendiriliyor. Sonucunda genelde bedava verilen
dakikalardan daha fazla kullanılıyor ve GSM şirketleri yine karlı
çıkıyor.
Bedava ekonomisi, bedava olduğu için popülar oluyor ve bunu farklı
şekillerde paraya çevirme şeklinde başarılı olabilirler. Ayrıca glişime
ve geliştirilmeye açık ürün haline geliyor.
Bu bedava ekonomisi ile cep telefonu üreticileri GPS özelliklerini
bütün telefonlara ekleyebilirler ve daha sonra GPS servisi için
ücretlendirme yapalar.
Kaynaklar (büyük çoğunluğu videodan derlenmiştir...):


